Howlin' Wolf vinyl-verzamelgids
De catalogus van Howlin' Wolf is onmisbaar voor bluesverzamelaars, maar kan ook verwarrend zijn. Zijn belangrijkste opnamen werden namelijk herhaaldelijk opnieuw uitgebracht door Chess, Argo, Cadet, Pye/Chess in het Verenigd Koninkrijk en latere labels voor heruitgaven. In deze gids richten we ons op de persingen waar verzamelaars echt naar op zoek zijn, hoe je ze herkent en wat doorgaans het zwaarst weegt voor waarde en geluidskwaliteit.
Waarom Howlin' Wolf-vinyl zo geliefd is bij verzamelaars
Howlin' Wolf neemt een bijzondere plaats in binnen de bluesverzamelwereld, omdat zijn opgenomen nalatenschap zich op het kruispunt bevindt van naoorlogse Chicago-blues, de vroege invloed van rock en de gouden jaren van Chess Records. Voor vinylkopers betekent dat twee dingen. Ten eerste is de muziek zelf fundamenteel: platen als Moanin' in the Moonlight, Howlin' Wolf en The Real Folk Blues hielpen het geluid definiëren dat later The Rolling Stones, Cream, The Yardbirds en talloze elektrische bluesrevivalisten zou inspireren. Ten tweede staat de discografie vol overlappende uitgaven, afwijkende hoezen, exportedities en latere audiofiele heruitgaven. Verzamelaars hebben dus heel wat uit te pluizen. Originele Howlin' Wolf-lp’s zijn deels zo gewild omdat Chess in zijn topjaren eerder een singleslabel dan een albummaatschappij was. Veel van zijn beroemdste uitvoeringen verschenen aanvankelijk op 78-toerenplaten of 45-toerensingles en werden pas later op lp verzameld. Daardoor zijn echt vroege langspeelplaten moeilijker in nette staat te vinden dan je misschien zou verwachten, zeker omdat blues-lp’s in de late jaren vijftig en jaren zestig vaak intensief werden afgespeeld. Slijtage aan de hoes, gescheurde naden, sporen rond het middengat, groefslijtage en vervangen binnenhoezen komen vaak voor. De waarde wordt doorgaans bepaald door een aantal vaste factoren: of het om een originele of vroege uitgave gaat, het labelontwerp en de details in de uitloopgroef, de staat van vinyl en hoes, de zeldzaamheid van een bepaalde land- of labelvariant en de reputatie van de persing op sonisch gebied. Voor Howlin' Wolf zijn mono-eerste persingen uit de klassieke Chess-periode meestal de maatstaf, maar ook sommige Britse edities en latere heruitgaven hebben een sterke aantrekkingskracht op verzamelaars. Omdat er zo veel heruitgaven bestaan, moeten kopers leren onderscheid te maken tussen echte vintage-exemplaren uit het Chess-tijdperk en persingen uit de jaren zeventig, tachtig of de moderne tijd die er op het eerste gezicht bedrieglijk oud uit kunnen zien.
De belangrijkste Chess-albums die elke verzamelaar moet kennen
Wie een serieuze Howlin' Wolf-platenkast opbouwt, begint het best met de belangrijkste Chess-lp’s. De eerste grote titel is Moanin' in the Moonlight, oorspronkelijk uitgebracht door Chess in 1959. Het album bundelt legendarische nummers als Smokestack Lightnin', Moanin' at Midnight en Evil. Voor verzamelaars is dit een van de belangrijkste Wolf-albums, omdat het de rauwe, bepalende opnamen uit de jaren vijftig bevat die zijn reputatie vestigden. Originele mono-exemplaren zijn veel gewilder dan latere heruitgaven en nette exemplaren zijn niet algemeen. Daarna volgt Howlin' Wolf uit 1962, het beroemde titelloze Chess-album dat vaak het “Rocking Chair”-album wordt genoemd vanwege de foto op de hoes. Vanuit verzamelaarsperspectief is dit misschien wel de essentiële Howlin' Wolf-lp. Het album bevat sleutelopnamen als Wang Dang Doodle, Spoonful, Back Door Man en Little Red Rooster. Het is zonder meer een van de klassieke Chicago-bluesalbums en originele mono-persingen behoren doorgaans tot de meest gezochte Wolf-lp’s. Ook stereokopieën kunnen verzamelwaardig zijn, maar veel bluesverzamelaars geven voor dit materiaal de voorkeur aan de speciale of tijdtypische monomix. The Real Folk Blues, in 1966 uitgebracht als onderdeel van Chess’ Real Folk Blues-serie, is een andere belangrijke titel. Net als vergelijkbare delen met Muddy Waters en Sonny Boy Williamson is het een compilatie en geen volledig nieuw studioalbum. Toch werd het een belangrijke kennismaking voor luisteraars van de bluesrevival in de jaren zestig. Hoewel originele exemplaren uit de jaren zestig doorgaans minder schaars zijn dan de vroegste Chess-lp’s, blijven ze zeer gewild, vooral in goede staat. Ook More Real Folk Blues uit 1967 is belangrijk en absoluut de moeite waard. Daarnaast is er The Super Super Blues Band uit 1968, een samenwerking met Muddy Waters en Bo Diddley die zowel Wolf-verzamelaars als bredere Chess-completisten aanspreekt. Tot slot zoeken verzamelaars vaak naar The Howlin' Wolf Album uit 1969, de controversiële, door ‘elektrische’ of psychedelische begeleiding gekenmerkte sessie die soms ‘de plaat waar hij een hekel aan had’ wordt genoemd. Stilistisch blijft het album omstreden, maar originele exemplaren zijn gewild geworden door het ongebruikelijke concept, de productie die typisch is voor die periode en het beroemde verhaal eromheen. Een praktische verzamelroute is om eerst nette, goed afspeelbare exemplaren van Moanin' in the Moonlight en het Rocking Chair-album te bemachtigen. Voeg daarna The Real Folk Blues en More Real Folk Blues toe en ga pas vervolgens op jacht naar schaarsere varianten, exportpersingen en bijzondere platen uit de latere periode.
Zo herken je originele en vroege persingen
Bij Howlin' Wolf op vinyl zijn details van label en hoes van enorm belang. De belangrijkste labelnaam is natuurlijk Chess, maar zelfs binnen Chess bestaan meerdere ontwerpfases. Vroege persingen van de klassieke lp’s moeten overeenkomen met de huisstijl, catalogusnummers en productiekenmerken van Chess uit die tijd. Verzamelaars bekijken doorgaans de bedrukking op voor- en achterkant, de tekst op de rug, kenmerken als een diepe groef of het ontbreken daarvan waar relevant, matrix- of uitloopgroefinscripties en de vraag of het labeladres bij de uitgaveperiode past. Moanin' in the Moonlight duikt vaak op als latere persing of heruitgave. Het is daarom cruciaal om een originele mono-Chess-kopie uit 1959 te onderscheiden van een uitgave uit de late jaren zestig of jaren zeventig. Originele hoezen moeten een authentieke constructie en drukstijl uit die periode hebben, niet voorzien zijn van barcodes, moderne credits voor heruitgaven of tekst van latere distributeurs. De informatie in de uitloopgroef moet passen bij vroege Chess-productie. Zoals bij veel Chicago-blues-lp’s bestaan er overgangsexemplaren met vroege lakken of stampers en iets latere labels. Ook die kunnen zeer gewild zijn. Het titelloze Howlin' Wolf-album uit 1962 is nog zo’n titel waarbij mono en stereo van belang zijn. Originele mono-exemplaren verschenen in de Chess-lp-serie, terwijl stereoversies doorgaans onder de bijbehorende stereo-serieaanduiding uitkwamen. Controleer of hoes en plaat bij elkaar horen: hoezen voor stereo-uitgaven met een monopersing, of omgekeerd, komen wel degelijk voor. Promotieaanduidingen, stickers van radiostations en stempels van distributeurs zijn bij bluesplaten niet altijd een dealbreaker, maar ze beïnvloeden wel de waarde. Britse persingen verdienen bijzondere aandacht. In de jaren zestig verscheen materiaal van Howlin' Wolf in Groot-Brittannië via Pye International en aan Chess gerelateerde Britse uitgaven. Die kunnen op zichzelf verzamelwaardig zijn, zeker omdat de Britse bluesboom een sterke vraag naar Amerikaanse bluesartiesten creëerde. Sommige Britse edities hebben unieke hoezen of trackvolgordes en zijn mogelijk schaarser dan standaard Amerikaanse exemplaren. Schaarste betekent echter niet automatisch dat ze meer waard zijn dan iconische Amerikaanse eerste persingen. De eenvoudigste regel luidt: als een verkoper ‘origineel’ beweert, vraag dan om foto’s van label, rug, achterkant van de hoes en uitloopgroef. Bij Wolf-lp’s maakt visuele controle het verschil tussen de aankoop van een betekenisvolle vroege persing en te veel betalen voor een gangbare latere heruitgave.
De best klinkende persingen en interessante heruitgaven
Niet alle verzamelaars kopen om dezelfde reden. Sommigen willen eerste persingen vanwege de historische authenticiteit, anderen zoeken simpelweg de prettigst klinkende luisterkopie. Bij Howlin' Wolf kunnen die doelen samenvallen, maar dat hoeft niet. Originele Chess-mono-lp’s zijn enorm aantrekkelijk omdat ze het dichtst bij de oorspronkelijke periode staan en vaak het directe, krachtige geluid bieden dat goed past bij Wolfs stem, Hubert Sumlins gitaar en de strakke ritmesecties. Originele exemplaren kunnen echter duur, lawaaiig en moeilijk in topstaat te vinden zijn. Latere Chess-heruitgaven uit de jaren zeventig kunnen uitstekende luisterkopieën zijn, zeker wanneer ze van degelijke bandbronnen zijn gemaakt en schoon zijn geperst. Ze zijn meestal eenvoudiger te vinden en betaalbaarder dan eerste persingen. Sommige verzamelaars zien ze over het hoofd, waardoor de vraag relatief gematigd blijft. Het nadeel is dat niet elke latere heruitgave dezelfde masterkwaliteit heeft. Sommige klinken vlakker of minder direct dan vroege exemplaren. Ook moderne audiofiele en archivalische heruitgaven kunnen aantrekkelijk zijn, vooral voor kopers die stille plaatoppervlakken en een betrouwbare verkrijgbaarheid belangrijk vinden. Labels die gespecialiseerd zijn in bluesheruitgaven hebben belangrijke Howlin' Wolf-titels opnieuw uitgebracht, zowel in standaard- als luxe-edities. Let bij de beoordeling op de gebruikte bron: zijn de banden analoog, gaat het om een digitale transfer in hoge resolutie of wordt de bron niet vermeld? Een goed gemasterde moderne heruitgave kan in de praktijk beter klinken dan een versleten origineel, ook al heeft die minder verzamelprestige. The London Howlin' Wolf Sessions, oorspronkelijk uitgebracht in 1971, verdient een aparte vermelding. Het is geen Chess-klassieker uit de jaren vijftig of vroege jaren zestig, maar wel een belangrijk verzamelaarsalbum omdat Wolf erop samenwerkt met bekende Britse rockmuzikanten. Vroege originele persingen op Chess of overeenkomstige internationale edities zijn gewild. Latere heruitgaven blijven populair omdat het album ook buiten de strikte bluesverzamelwereld aanspreekt. Voor veel kopers is de ideale aanpak om één of twee echte vroege Chess-persingen voor de verzameling te bezitten en daarnaast een moderne of latere heruitgave voor dagelijks gebruik. Zo blijft de historische kopie veilig, terwijl je toch zonder zorgen naar de muziek kunt luisteren.
Zeldzaamheid, waardebereiken en wat de prijs echt bepaalt
Howlin' Wolf-vinyl vertegenwoordigt een breed spectrum aan waarden, maar het is belangrijk om niet elke oude Chess-kopie als een zeldzame schat te beschouwen. Latere heruitgaven en standaardpersingen uit de jaren zeventig bevinden zich doorgaans aan de betaalbare kant van de markt, vooral in VG- of VG+-staat. Nette originelen uit de jaren zestig komen al snel in een veel hoger verzamelaarssegment terecht. Echte eerste persingen van de belangrijkste Chess-albums in uitstekende staat kunnen aanzienlijk meer kosten dan gelegenheidskopers verwachten. De belangrijkste waardefactor is de staat. Een mono-eerste persing van Moanin' in the Moonlight of het Rocking Chair-album uit 1962 met een nette hoes, sterke glans, minimale slijtage rond het middengat en zonder groefschade is veel gewilder dan een zichtbaar versleten exemplaar. Bluesverzamelaars accepteren vaak wat cosmetische slijtage omdat exemplaren in bijna nieuwstaat schaars zijn. Hoorbare groefslijtage tijdens de krachtige zangpieken van Wolf en de aanslag in het hogere register van de gitaar kan zowel het luisterplezier als de waarde flink verminderen. Originaliteit is de volgende grote factor. Eerste of vroege persingen met tijdtypische labels en bijpassende hoezen voeren altijd de markt aan ten opzichte van latere heruitgaven. Mono-exemplaren van vroege blues-lp’s uit de jaren zestig genieten vaak extra voorkeur. Promotie-exemplaren, bijzondere exportpersingen en schaarse buitenlandse varianten kunnen extra belangstelling wekken, maar meestal alleen wanneer de titel zelf al gewild is. Ook de titel doet ertoe. Het titelloze album uit 1962 en Moanin' in the Moonlight zijn doorgaans de bluechips onder de Howlin' Wolf-lp’s. The Real Folk Blues en More Real Folk Blues zijn gewild, maar staan in de verzamelaarsrangorde meestal een trede onder de absolute toporiginelen. The Howlin' Wolf Album uit 1969 en The London Howlin' Wolf Sessions kunnen eveneens een sterke vraag aantrekken omdat ze zowel blues- als rockverzamelaars aanspreken. Voor praktisch prijsadvies kun je beter in categorieën denken dan in exacte bedragen. Latere heruitgaven zijn meestal betaalbaar. Nette originelen uit de jaren zestig kunnen in het premiumsegment belanden. Eerste persingen van de meest iconische titels in topstaat kunnen ruim buiten het budget van de doorsnee verzamelaar vallen, zeker wanneer de hoezen uitzonderlijk gaaf zijn. Omdat de markt varieert naargelang staat, herkomst en presentatie, is het verstandig meerdere verkochte exemplaren te vergelijken. Controleer daarbij dat je exact dezelfde persing vergelijkt en niet alleen dezelfde albumtitel.
Veelgemaakte fouten, vervalsingen en kooptips
De grootste fout bij het verzamelen van Howlin' Wolf is een latere heruitgave tegen de prijs van een originele persing kopen. Omdat zijn catalogus zo vaak opnieuw werd verpakt, kom je regelmatig aanbiedingen tegen met vage omschrijvingen als ‘vintage’, ‘vroeg’ of ‘in de stijl van een origineel van Chess’. Zulke termen betekenen niets zonder foto’s en correcte catalogusgegevens. Bekijk altijd het labelontwerp, de uitloopgroef en de bedrukking op de achterkant voordat je koopt. Een andere valkuil is schaarste belangrijker vinden dan vraag. Sommige buitenlandse persingen of merkwaardige compilaties zijn echt moeilijk te vinden, maar dat garandeert geen sterke markt. Verzamelaars betalen meestal het meest voor de canonieke albums en de bekendste hoezen. Een zeer schaarse latere compilatie op een minder belangrijk label kan alsnog minder gewild zijn dan een algemener verkrijgbaar vroeg Chess-album. Ook het beoordelen van de staat van blues-lp’s vraagt om voorzichtigheid. Platen die als VG+ worden omschreven, blijken bij aankomst soms eerder VG te zijn, vooral wanneer de verkoper geen specialist is. Vraag of de plaat op afspeelkwaliteit is beoordeeld en niet alleen visueel. Bij Howlin' Wolf kan groefslijtage verborgen zitten in platen die er acceptabel uitzien, maar tijdens luide passages ruw klinken. Vraag bij online aankopen om informatie over gekraak, herhaalde tikken, slijtage rond het middengat, naadscheuren, beschrifting, stempels en kromtrekken. Wees voorzichtig met verzamelen op basis van compilaties. Er bestaan veel uitstekende Howlin' Wolf-compilaties, en sommige zijn essentieel. Maar als je doel een blijvende verzamelaarswaarde is, richt je dan eerst op de belangrijkste Chess-albums en relevante vroege Britse tegenhangers. Daarna kun je je verdiepen in speciale titels, afwijkende landuitgaven en latere archivalische releases. Een sterke strategie voor beginners is eerst een betrouwbare heruitgave te kopen om de muziek goed te leren kennen. Ga daarna op zoek naar een nette vroege kopie van het Rocking Chair-album, vervolgens naar Moanin' in the Moonlight en bouw de verzameling daarna verder uit. Gevorderde verzamelaars kunnen jagen op mono-/stereovarianten, labelovergangen, Britse originelen en bijzondere promotie- of exportexemplaren. Geduld loont. Je kunt beter wachten op een complete, eerlijk gegrade kopie dan meteen te springen op de eerste aanbieding die ‘zeldzaam’ wordt genoemd maar slechte foto’s heeft.
Een gerichte Howlin' Wolf-verzameling opbouwen
Een gerichte Howlin' Wolf-vinylverzameling hoeft niet groot te zijn om indruk te maken. Voor veel verzamelaars volstaat een kern van zes tot acht platen om de belangrijkste periodes en de interessantste formaten te vertegenwoordigen. Een sterke basis bestaat uit Moanin' in the Moonlight, het titelloze Rocking Chair-album uit 1962, The Real Folk Blues, More Real Folk Blues, The Howlin' Wolf Album en The London Howlin' Wolf Sessions. Daarmee dek je het centrale Chess-materiaal, de herontdekking in de jaren zestig, het controversiële experiment uit de late jaren zestig en de crossover-sessie uit de jaren zeventig. Van daaruit kun je per thema verzamelen. Een historische route richt zich op de vroegste Amerikaanse Chess- en Argo-gerelateerde uitgaven, originele mono-exemplaren en compilaties uit de periode die Wolf bij een breder lp-publiek introduceerden. Een route rond de Britse bluesboom legt de nadruk op Britse uitgaven op Pye International en verwante labels, die Wolf verbonden met de generatie van Clapton, The Stones en Fleetwood Mac. Wie vooral geluidskwaliteit zoekt, kan één of twee originelen combineren met zorgvuldig gekozen moderne heruitgaven met stil vinyl en betrouwbare mastering. Verzamelaars die graag tracklists vergelijken, zullen merken hoe de lp-periode de singlescatalogus van Howlin' Wolf opnieuw vormgaf. Nummers verhuisden van 78-toerenplaten en 45-toerensingles naar thematische compilaties en vervolgens naar pakketten voor de bluesrevival. Inzicht in die herverpakking verklaart waarom sommige platen historisch cruciaal zijn, ook al zijn het technisch gezien compilaties. Uiteindelijk beloont het verzamelen van Howlin' Wolf-vinyl zowel kennis als instinct. De beste platen zijn muzikaal overweldigend, visueel iconisch en historisch essentieel voor de Chicago-blues. Als je de belangrijkste Chess-titels leert kennen, aandacht besteedt aan persingsdetails en de best mogelijke staat koopt die je redelijkerwijs kunt betalen, eindig je met een verzameling die zowel enorm veel luisterplezier biedt als werkelijk betekenisvol is.