Dark Side of the Moon lp-waardegids: zo herken je een eerste persing uit 1973 en wat hij waard is

Begin bij het aanbod. Wikipedia noemt wereldwijd meer dan 45 miljoen verkochte exemplaren in 2013, en in januari 2026 stond het album 996 weken in de Billboard 200. Discogs telt 672 vinyluitgaven onder de master release van het album. Zo'n 32.400 Discogs-gebruikers hebben de UK eerste persing in hun collectie staan, en zo'n 52.000 de meest voorkomende Amerikaanse persing uit 1973. Bij zulke aantallen is er altijd wel weer een exemplaar te koop.

De eerlijke vuistregel is dus: een gedraaide persing uit de jaren 70, of een latere heruitgave, is ruwweg net zoveel waard als een nieuwe heruitgave, vaak minder. Dit is een vuistregel, geen vaste prijs. Drie dingen tillen een exemplaar daarboven uit:

• Welke persing het is. De UK eerste persing met het label met het volle prisma is waar verzamelaars voor betalen. Een Amerikaanse of Europese persing uit 1973 is verzamelbaar, maar veel algemener.
• Staat. De zwarte hoes laat ringslijtage en schaafplekken snel zien, en in rustige passages hoor je oppervlakteruis direct. Beoordeel plaat en hoes apart met onze gids voor het beoordelen van platen.
• Compleetheid. De UK-, Amerikaanse en de meeste Europese edities uit 1973 werden geleverd met twee posters en twee stickers. Een exemplaar zonder deze bijlagen is incompleet, en kopers rekenen daar ook naar.

In het Verenigd Koninkrijk verscheen het album op 16 maart 1973 op Harvest als SHVL 804, met EMI's internationale nummer 1E 064 o 05249 klein tussen haakjes gedrukt op de achterkant van de hoes. EMI perste enorme aantallen om aan de vooruitbestellingen te voldoen, en Discogs documenteert 88 runout-variaties van de eerste persing alleen al. Een eerste persing heeft al deze kenmerken:

1. Label: een vol lichtblauw prisma met zilveren belettering. Vanaf de tweede persing is het prisma alleen een omtrek, met een blauwe gloeiende rand en een zwart midden.
2. Randtekst: "The Gramophone Co. Ltd." begint rond 10 uur. Bij de derde persing verandert de randtekst in "EMI Records Ltd".
3. Runout: SHVL 804 A-2 en SHVL 804 B-2, gestempeld, gevolgd door stampercodes (zie volgende sectie). Hogere matrixnummers zoals A-3/B-3 horen bij latere persingen.
4. Binnenhoes: een gestanste zwarte papieren hoes met polyethyleen voering, met de octrooinummers 1125555 en 1072844 linksonder en "MADE IN GREAT BRITAIN" rechtsonder.
5. Hoes: een gatefold gedrukt door Garrod & Lofthouse, met de code Ⓛ 7303 TPS aan de binnenkant. Er zijn drie varianten van de opening aan de voorkant (dichtgelijmd, afgesloten met een omslagflap, of open). Sommige exemplaren hebben een klein rond stickertje "Pink Floyd The Dark Side of the Moon" op de voorkant.
6. Bijlagen: twee posters op A2-formaat en twee stickers op briefkaartformaat, op mat of glanzend papier.

Discogs vermeldt ook dat sommige vroege exemplaren, geperst met A2/B2-stampers, een productiefout hebben waardoor "Money" overslaat. Dat is een bekend mankement van die persing, niet per se schade.

Tussen de eerste persing en de latere EMI-persingen zitten twee overgangsuitgaven. De tweede persing heeft al het omtrek-prisma, maar behoudt de randtekst "The Gramophone Co.", met A2/B2-, A3/B2- of A3/B3-runouts. Een kortstondige crossover-persing heeft op kant één het label van de eerste herpersing en op kant twee dat van de tweede herpersing. Beide zijn vroeg, maar geen van beide is de eerste persing met het volle prisma waar de verkooprecords op gebaseerd zijn. Onze gids voor het herkennen van eerste persingen legt de algemene methode uit.

De UK-runouts van EMI bestaan uit twee delen. SHVL 804 A-2 is de matrix: catalogusnummer, kant en lacquer-snede. Bij de stereo eerste persing zijn beide kanten -2-lacquers, dus een exemplaar met SHVL 804 A-2 en SHVL 804 B-2 in de runout voldoet aan de test.

De letters na de matrix, zoals G, GG, PD of RM, vormen EMI's stampercode. EMI schreef getallen met de tien letters van GRAMOPHLTD: G=1, R=2, A=3, M=4, O=5, P=6, H=7, L=8, T=9, D=0. Eén G betekent 1, GG betekent 11 en PD betekent 60. Lage nummers duiden op vroege metaalonderdelen, vandaar dat verkopers exemplaren adverteren als "1G" of "G1". De code is een leuk detail, maar bepaalt niet of een exemplaar een eerste persing is. Dat wordt bepaald door het label en de A-2/B-2-matrix.

De runouts van de eerste persing die op Discogs zijn gedocumenteerd, zijn gestempeld: de matrix en de stamperletters, zonder handgeëtste signatuur. Vraag bij aankoop altijd om een duidelijke foto van de dead wax op beide kanten. Onze gids over runout- en matrixnummers behandelt de codes van andere persfabrieken.

Het album verscheen eerst in de VS, op 1 maart 1973, als Harvest SMAS-11163, geperst en gedistribueerd door Capitol. Het was een uitgave op het Harvest-label. Het zwarte Capitol-label met de regenboogring hoort bij de heruitgave uit 1983. Let op deze punten:

• Wie het sneed: de lacquers werden bij Capitol gesneden door Wally Traugott (Wly in de runout) of Ken Perry (KP).
• Vroegste staat: geen gestempelde MASTERED BY CAPITOL in de dead wax. Discogs geeft aan dat dit stempel op zijn vroegst duidt op eind 1973. De randtekst "MFD. BY CAPITOL" op het label loopt van 8 naar 4 uur, en er staat geen "rights reserved"-regel. Binnenin de gatefold dragen hoezen in de vroegste staat de regel "INTERPAK™ Pats. Pending".
• Persfabriekteken: Capitol perste het tegelijk in meerdere fabrieken. Een gestempelde ✲ staat voor Los Angeles, ─◁ voor Winchester, en 0 voor Jacksonville. Een typische vroege Winchester-runout luidt SMAS-1-11163-F4 ─◁.
• Bijlagen: twee posters en twee stickers. Veel in folie verpakte exemplaren hadden een zwarte ronde hype-sticker op de verpakking.

Geen enkele Amerikaanse persfabriek is "de" eerste persing. Ze perste tegelijkertijd, dus het persfabriekteken vertelt je waar een exemplaar gemaakt is, niet of het vroeg is. Amerikaanse exemplaren zijn veel algemener dan de UK eerste persing, en een schoon, compleet vroeg Amerikaans exemplaar is verzamelbaar maar niet zeldzaam. Lees bij sealed exemplaren eerst onze gids over de waarde van sealed platen voordat je een meerprijs betaalt, want nagesealde exemplaren bestaan.

EMI-vestigingen persten het album lokaal bijna overal, onder hun eigen catalogusnummers. Dit zijn de eerste persingen uit 1973 die je het vaakst tegenkomt:

• Canada: SMAS-11163, gemaakt door Capitol Records (Canada). Op de achterkant staat dat het vervaardigd is in Canada door Capitol Records EMI of Canada.
• Duitsland: 1 C 062-05 249 (EMI Electrola), met twee posters en twee kleine grafische bijlagen. Discogs noemt meerdere varianten uit 1973, te onderscheiden aan symbolen naast het catalogusnummer op de achterkant.
• Nederland: 5C 062-05249. Frankrijk: 2C 064-05249. Italië: 3C 064-05249. De Italiaanse runout draagt de snijdatum 23-2-73.
• Japan: EOP-80778 op Odeon/Harvest, de eerste Japanse persing, met een obi geprijsd op ¥2.000, een boekje van 32 pagina's, twee posters en een briefkaart. EMS-80324 is een latere (1974) Japanse persing geprijsd op ¥2.500, en EMLF-97002 is de heruitgave uit 1978 uit de "Pro-Use Series", verkocht zonder posters of stickers.
• Australië: SHVLA.804. Brazilië: XHVL-1001.

Quadrafonische edities verschenen ook al in 1973, waaronder de Britse Q4SHVL 804 (SQ-systeem) en de Australische Q4 SHVLA.804. Ze bevatten een quad-mix van Alan Parsons waarvan Wikipedia vermeldt dat de band deze nooit heeft goedgekeurd. Het is een curiositeit om te kennen, en je hebt SQ-decodering nodig om ze te horen zoals bedoeld.

Net als bij de Amerikaanse persfabrieken is het land van belang voor de identificatie. Voor de waarde tellen staat en compleetheid meestal zwaarder.

Deze tabel zet de persingen op een rij die een lezer moet kunnen onderscheiden van de 672 vinylversies op Discogs: de Britse persingen op volgorde, de Amerikaanse plant- en cutter-varianten, de belangrijkste nationale edities uit 1973, de quad- en picture discs, en de heruitgaves die ertoe doen. Je ziet het catalogusnummer en de runout van de A-kant.

De heruitgaves die je moet kennen:

• Picture discs, 1978: de Britse SHVLP 804, volgens Discogs beperkt tot 1.000 exemplaren, en de Amerikaanse Capitol-persing SEAX-11902. Discogs vermeldt daarnaast diverse onofficiële picture discs vanaf de jaren negentig. Een picture disc zonder duidelijke Harvest- of Capitol-herkomst beschouw je het beste als bootleg.
• Mobile Fidelity MFSL 1-017 (1979), half-speed gemasterd door Stan Ricker en geperst door JVC in Japan. De UHQR-editie uit 1981, MFQR 1-017, kwam in een genummerde box met een oplage van 5.000 stuks. Benieuwd wat dat procedé precies verandert? Bekijk onze gids over half-speed mastering.
• Capitol SMAS-11163 (1983), het zwarte Capitol-label met de regenboogring en een barcode op de hoes.
• 30th Anniversary Edition (2003), 180 gram, gesneden door Doug Sax en Kevin Gray bij AcousTech, met replica's van de posters en stickers plus een nieuwe poster.
• Remaster uit 2011, 180 gram, gemasterd bij The Mastering Lab.
• Pink Floyd Records PFRLP8 (2016), geremasterd door James Guthrie, Joel Plante en Bernie Grundman, gesneden door Grundman. Dit is de versie die het meest in Discogs-collecties staat.
• 50th Anniversary remaster PFR50LP1 (2023), en een doorzichtige editie met UV-print uit 2024.

Dit zijn de verkopen die we op 12 oktober 2026 konden controleren, elk afkomstig uit een bron die we zelf hebben bekeken:

De twee prijzen voor het exemplaar uit maart 2026 komen uit verschillende berichten over wat waarschijnlijk dezelfde verkoop betreft. We laten beide zien in plaats van er één te kiezen. De bewering van de verkoper over "de eerste 300" is niet te controleren: EMI perste de eerste uitgave in enorme aantallen, en niets op een plaat laat zien welke plek hij in die oplage had.

We vonden geen veiling- of persbericht van een ongesigneerd exemplaar dat boven de $20,000 verkocht; de hoogste geverifieerde verkoop is de near-mint eerste persing die in maart 2026 via Discogs werd verkocht ($11,842 volgens de lijst van Discogs-verkopen van What Hi-Fi, 13 april 2026). Het patroon is duidelijk: het grote geld zit in uitzonderlijke, complete Britse eerste persingen. Een versleten exemplaar, of een exemplaar zonder posters en stickers, is een heel ander en veel goedkoper verhaal.

Bij de Britse en Amerikaanse eerste persingen zaten twee posters en twee stickers, net als bij de meeste Europese edities. De Britse posters zijn A2-formaat. Bij de Duitse editie zaten de twee posters en twee kleine grafische inserts. De eerste Japanse persing kwam met twee posters, een ansichtkaart en een boekje van 32 pagina's, en de obi hoort bij het complete pakket.

Verzamelaars checken deze items als eerste, want ze zijn in de loop der jaren het vaakst kwijtgeraakt. De posters werden opgevouwen en aan muren geprikt, en de stickers werden ergens op geplakt. Bij een exemplaar dat als compleet wordt omschreven, horen op de foto's dus zowel beide posters als beide stickers te staan, niet alleen de plaat en de hoes. Heruitgaves vanaf 2003 bevatten gereproduceerde posters en stickers, dus een losse poster bewijst op zich niet dat de plaat origineel is.

De hoes zelf is het andere zwakke punt. De zwarte gatefold toont ringslijtage, schuurplekken en loslatende randen heel duidelijk. Verkoop je de plaat, fotografeer de hoes dan in strijklicht en beschrijf eventuele slijtage eerlijk. Koop je, vraag dan om diezelfde foto's. In onze gids over originele persingen versus heruitgaves lees je de algemene controles om een oude hoes van een nieuwe te onderscheiden.

Heb je een origineel te koop, beschrijf hem dan met de details waar kopers op letten: labelontwerp, randtekst, de runout op beide kanten en welke inserts erbij zitten. Onze gids over het verkopen van vinyl laat zien waar je hem kunt aanbieden. Voor de volgende albums van de band, zie onze Animals vinyl-gids en The Wall vinyl-gids. Om je exemplaar vanaf een foto te herkennen, leest de VinylAI-app het label en catalogusnummer, matcht de persing en voegt hem toe aan je collectie.