Back in Black lp waarde bepalen: zo herken je een originele 1980-persing en wat hij waard is

Atlantic bracht Back in Black uit in de VS op 25 juli 1980, in het VK en de rest van Europa op 31 juli, en in Australië op 11 augustus. Het was het eerste album van AC/DC na het overlijden van Bon Scott en het eerste met Brian Johnson, en het werd een van de best verkochte albums ooit: Wikipedia houdt de wereldwijde verkoop op naar schatting 50 miljoen, en de RIAA certificeerde het op 21 augustus 2024 in de VS als 27 keer platina.

Dat aantal bepaalt wat de meeste exemplaren waard zijn. Een plaat die in zulke oplages is verkocht, staat in miljoenen huiskamers, en Discogs vermeldt 255 vinyl-versies ervan. Alleen al de meest voorkomende Amerikaanse persing uit 1980 staat in de collecties van zo'n 21,000 Discogs-gebruikers, en de Europese heruitgave uit 2009 bij zo'n 31,000. Een gewoon gedraaid exemplaar uit 1980 is een luisterexemplaar, en een nette lp is een fijne plaat om te hebben, geen belegging.

Echt geld wordt alleen betaald voor gesigneerde exemplaren en pre-release materiaal, en zelfs daar vallen de bedragen mee, zoals de gedocumenteerde verkopen verderop laten zien.

Elk Amerikaans exemplaar uit 1980 draagt het catalogusnummer Atlantic SD 16018. Let op deze punten:

1. Hoes: helemaal zwart, met het AC/DC-logo en de titel in reliëf. Atlantic ging akkoord met de zwarte hoes op voorwaarde dat er een dunne grijze contourlijn om het logo kwam, en Amerikaanse exemplaren hebben die grijze opdruk op voor-, achterkant en rug.
2. Labelmatrix: de labels dragen ST-A-804517 (kant 1) en ST-A-804518 (kant 2). Vaak volgt er een persletter, zoals ST-A-804517-SP.
3. Dead wax: de dead wax draagt hetzelfde nummer ST-A-804517 met een lacquerletter (A, B, C…), een gestempelde MASTERDISK en de met de hand gekraste initialen RL. Dat is Bob Ludwig, die de originele lp masterde en sneed bij Masterdisk in New York. RL staat op vrijwel elk Amerikaans exemplaar uit 1980, dus het wijst op de originele snede en niet op een zeldzame variant.
4. Persfabriekstekens: SP in de dead wax en op het label, vaak met "E A S T" rond het centergat geperst, staat voor Specialty Records Corporation. AL of AR met een nummer B-15195 / B-15196 staat voor Allied Record Company. PR staat voor Presswell.

Al deze persfabrieken persten de plaat in 1980, dus ze gelden allemaal als eerste persing. Geen enkel persteken of lacquerletter maakt van een gewoon exemplaar een duur exemplaar. Onze gids over runout- en matrixnummers legt uit hoe je de dead wax van elke plaat leest, en hoe je een eerste persing herkent behandelt de algemene methode.

Buiten de VS gaven Atlantic en zijn licentiehouders het album eigen nummers:

• VK: Atlantic K 50735, waarbij op veel exemplaren ook SD 16018 staat afgedrukt. De lacquers werden gesneden bij Strawberry Mastering, dus de dead wax leest als STRAWBERRY K 50735 A-2 met een "W"-nummer. Kant 2 draagt vaak de ets K 50734, een bekende verschrijving en geen aparte editie. Exemplaren geperst door SNA hebben in plaats daarvan K 50735 A-5 SNA.
• Australië: Albert Productions APLP.046 op de hoes en APLP-046 op het label. Geperst door EMI (Australië), met een rood label met gele strobe-markeringen, een hoes in reliëf en een uitvouwblad met foto's en credits. De dead wax is gestempeld met APLP 046 A MAXICUT.
• Duitsland: Atlantic ATL 50 735, geperst door WEA Musik en gesneden bij Tonstudio Pfanz, met dead wax als WEA - 50735-A en een PF-teken. De bedrukte binnenhoes toont livefoto's van alle leden behalve Brian Johnson, die op dat moment nog geen show met de band had gespeeld.
• Canada: Atlantic XSD 16018, gesneden bij The Lacquer Channel (TLC in de dead wax) en geperst door Impact. Japan: Atlantic P-10906A door Warner-Pioneer, op zwart vinyl met obi, een prijs van ¥2,500 op de rug en een inlegvel van vier pagina's. Italië: W 50735; Spanje: S 90.273; Frankrijk: ATL 50 735, geperst in Duitsland.

Platenclub-exemplaren. Discogs vermeldt diverse Amerikaanse clubedities van SD 16018. Die van RCA Music Service is makkelijk te herkennen aan de dead wax R-113772-A, met het originele nummer doorgestreept. Clubexemplaren zijn volledige platen, maar verzamelaars betalen er doorgaans minder voor. Zie onze gids over platenclub-edities.

De tabel hieronder zet de eerste persingen uit 1980 per land op een rij, de drie Amerikaanse persfabrieksvarianten, het clubexemplaar, de Amerikaanse testpersing en de heruitgaven die ertoe doen, met de dead wax van kant 1 zoals Discogs die vermeldt.

De heruitgaven om te kennen:

• 2003, Columbia / Epic E 80207 (VS) en Epic EPC 510765 1 (Europa): geremasterd vanaf de originele tapes door George Marino bij Sterling Sound, 180 g, met een essay van David Fricke op de binnenhoes. Amerikaanse exemplaren hebben E80207-A RJ STERLING in de dead wax (gesneden door Ray Janos).
• 2009, Columbia 5107651 (Europa): dezelfde remaster, geperst door Optimal Media. Dit is de versie van het album die de meeste Discogs-gebruikers in bezit hebben.
• 2024, speciale 50-jarig-jubileumedities voor de 50 jaar van de band: goud vinyl (Europa 19658834541, VS E 80207) en een 180 g zwart-witte swirl (19658846251), elk met een print van 30 x 30 cm van nieuwe jubileumartwork.

Naast de officiële edities vermeldt Discogs ook een aantal niet-officiële Back in Black-lp's. Die herken je maar beter voordat je koopt:

• Picture discs zijn niet-officieel. De picture discs op Discogs, waaronder eentje gemerkt APLP 046 uit het midden van de jaren negentig en een "ATL 50 735"-schijf uit 2023, staan gemarkeerd als niet-officiële releases. In de Discogs-versielijst zijn de eerste officiële edities op gekleurd vinyl de jubileumreeks uit 2024.
• "Albert Productions APLP 045"-exemplaren zijn niet-officieel. Het echte Australische nummer is APLP 046. Verschillende APLP 045-lp's met een Albert Productions-label staan vermeld als niet-officiële releases.
• Zuid-Koreaanse edities op labels zoals High Stereo Light zijn eveneens niet-officieel.
• Vergelijk de details. Een officieel exemplaar uit 1980 draagt een van de catalogusnummers hierboven en de bijbehorende dead wax: ST-A-804517 met MASTERDISK RL (VS), STRAWBERRY (VK), MAXICUT (Australië), WEA - 50735 (Duitsland) of P-10906A (Japan).

Toont een advertentie de labels en de dead wax niet, vraag dan om foto's. Onze gids over het herkennen van een nep of bootleg-plaat behandelt de algemene kenmerken.

Het eerlijke antwoord voor de meeste lezers: een gedraaide persing uit 1980 is luisterexemplaar-geld waard, vaak minder dan een nieuwe heruitgave kost. Dat is een vuistregel, geen prijsopgave. Het volgt simpelweg uit het aanbod. Van elke gangbare persing liggen er tienduizenden exemplaren bij verzamelaars, dus er is altijd wel ergens een ander exemplaar te vinden. Nette, stille exemplaren met strakke naden en de originele binnenhoes of inlegvel brengen meer op; bekraste platen met gescheurde hoezen zijn nauwelijks te verkopen.

Dit zijn de gedocumenteerde verkopen die we konden verifiëren. Alle drie komen van RR Auction en de bedragen zijn inclusief veilingkosten (buyer's premium):

De vergelijking verklaart de markt meteen. AC/DC-handtekeningen doen pas echt geld wanneer de handtekening van Bon Scott erbij staat, en hij overleed maanden voordat Back in Black werd gemaakt. Een exemplaar gesigneerd door de bezetting van 1980 bracht minder op dan de taxatie. Er bestaat ook een Amerikaanse testpersing, met Specialty Records Corporation testlabels en een generieke witte hoes met een infoblaadje vastgeplakt aan de voorkant.

We vonden geen veiling- of persbericht van een ongesigneerd exemplaar dat boven $2,000 werd verkocht; de hoogste gedocumenteerde verkoop is $656 voor het exemplaar gesigneerd door de bezetting van 1980 (RR Auction kavel 579, juli 2022).

Omdat Back in Black zo veel voorkomt, bepaalt de conditie vrijwel alles. Drie dingen om te checken:

• De hoes. Het zwarte, gereliëfde karton laat elke schaafplek, wrijfrand en witte vouw zien. Een hoes die nog egaal zwart en vlak oogt, onderscheidt een exemplaar meteen van de meeste overlevers.
• De binnenhoes of het inlegvel. De meeste persingen uit 1980 kwamen met een bedrukte binnenhoes of inlegvel met foto's en credits: de Australische persing heeft een uitvouwblad, de Japanse persing een inlegvel van vier pagina's plus een obi. Een exemplaar zonder is onvolledig.
• De plaat zelf. De stille introklokken van "Hells Bells" laten elke ruis direct horen, dus speel de eerste minuut af voordat je gaat beoordelen.

Beoordeel de plaat en de hoes apart met de Goldmine-schaal, zoals uitgelegd in onze gids voor het beoordelen van vinyl, en fotografeer beide voordat je gaat verkopen. Een sealed exemplaar uit 1980 is een ander verhaal: de shrinkwrap moet origineel zijn, en in het artikel over de waarde van sealed vinyl lees je hoe kopers dat controleren.

Twijfel je tussen een origineel exemplaar en een heruitgave om naar te luisteren, dan zet onze gids over eerste persing versus heruitgave de voor- en nadelen op een rij.

1. Lees het catalogusnummer op de rug of het label: SD 16018 (VS), K 50735 (VK), APLP.046 (Australië), ATL 50 735 (Duitsland), XSD 16018 (Canada), P-10906A (Japan).
2. Kijk in de dead wax. Een Amerikaans exemplaar hoort ST-A-804517, MASTERDISK en RL te laten zien, plus een persfabrieksmerk (SP, AL/AR of PR). Een Brits exemplaar toont STRAWBERRY.
3. Controleer of de hoes gereliëfd is en of de binnenhoes of het inlegvel aanwezig is.
4. Let op signalen van een niet-officiële persing: APLP 045, een picture disc, of een label dat je niet kunt koppelen aan een bekende editie.
5. Beoordeel de plaat en de hoes eerlijk voordat je een prijs bepaalt.

VinylAI doet de eerste twee stappen voor je: fotografeer het label en de app vertelt je welke persing je in handen hebt, van de SD 16018 uit 1980 tot de jubileumheruitgave uit 2024, en voegt hem toe aan je collectie. Wil je verkopen, dan lees je in onze gids over hoe je platen verkoopt waar en hoe dat het beste kan.