Abbey Road lp Waardegids: Eerste Persingen uit 1969 en Wat Jouw Exemplaar Waard Is

Begin bij het aanbod. Abbey Road was in 1969 een nummer 1-album, er zijn wereldwijd meer dan 30 miljoen exemplaren van verkocht (Wikipedia), en de plaat was nooit moeilijk te bemachtigen. Op Discogs staat de belangrijkste Britse 1969-uitgave (release 2498807) in zo'n 24.000 collecties genoteerd, de eerste persing met het "scheefstaande Apple-logo" in ongeveer 14.800, en de meest voorkomende Amerikaanse Apple SO-383-persingen elk in 6.000 tot 7.000 collecties. Wie een exemplaar uit 1969 zoekt, vindt altijd wel een ander.

Dat levert een eerlijke vuistregel op: een gedraaid exemplaar uit 1969, Brits of Amerikaans, is een luisterexemplaar, meestal geprijsd dichter bij een nieuwe herpersing dan bij een verzamelobject. Dat is een vuistregel, geen vaste prijs. Een Britse eerste persing in nette staat, met een gave gelamineerde hoes en de vroegste label- en hoesdetails, valt in de verzamelcategorie. Die brengt flink meer op dan een versleten exemplaar, maar zeldzaam is hij niet: er zijn er tienduizenden van bewaard gebleven.

De echt dure Abbey Road-exemplaren zijn gesigneerde platen, die verhandeld worden als handtekening. In het VK en de VS verscheen het album alleen in stereo, dus een Britse "mono"-persing uit 1969 bestaat niet (meer hierover verderop).

Elk Brits exemplaar uit 1969 draagt het catalogusnummer PCS 7088. Het was een uitgave op Apple, niet op Parlophone, geperst door EMI's Gramophone Co. Ltd. Let op deze punten:

1. Labels: donkergroene Apple-labels, een hele appel op kant 1 en een doorgesneden appel op kant 2, met "Mfd. in U.K." en de labelmatrixnummers YEX.749 en YEX.750. De tint groen verschilt per exemplaar.
2. Matrixgravures: machinaal gestempeld YEX 749-2 op kant 1 en YEX 750-1 op kant 2, gevolgd door lettercodes zoals RPR 7 of GTM 5. Die letters verschillen per exemplaar: het is EMI's productiecode "GRAMOPHLTD", waarin elke letter voor een cijfer staat (G=1, R=2, A=3 enzovoort). Het zijn geen initialen van een cutting engineer, en de groeven zijn niet met de hand gegraveerd.
3. Hoes: een enkele hoes (geen gatefold), voor- en achterkant gelamineerd, zonder kleppen aan de achterkant. De achterkant is gedrukt door Garrod & Lofthouse.
4. Tracklist: "Her Majesty" staat op geen enkel vroeg exemplaar op de achterhoes vermeld. Op de vroegste labels ontbreekt het nummer ook op kant 2.
5. Voorkant: op vroege hoezen is rechtsonder op de foto van het zebrapad het rioolputje te zien.

Omdat dezelfde stampers YEX 749-2 / YEX 750-1 zowel voor de eerste Britse persingen als voor diverse latere oplages zijn gebruikt, zegt de matrixgravure alleen niets over de persingsdatum. Lees hem altijd samen met het label en de hoes. Onze gids over het herkennen van eerste persingen legt de methode in algemene zin uit.

Twee details onderscheiden de allereerste Britse persing van de rest, en beide zijn op Discogs gedocumenteerd:

• Scheefstaand Apple-logo. Op de vroegste hoezen is de foto op de achterkant, inclusief het Apple-logo, vanuit de linkerbovenhoek iets vergroot, terwijl de tekst even groot bleef. Daardoor staat het Apple-logo niet in lijn met de tracklist, en raakt "ABBEY ROAD" op de muur bijna de rand. Ook de voorkant is strakker bijgesneden. Op latere drukken is dit gecorrigeerd en loopt het logo wel gelijk met de tekst.
• "Her Majesty" ontbreekt op het label. Het nummer staat als verborgen track na "The End", maar op de eerste labels van kant 2 wordt het niet vermeld. Latere labels voegen het toe, gecrediteerd als "The End / Her Majesty".

De vroegste combinatie is een hoes met scheefstaand Apple-logo zonder "Her Majesty" op het label (Discogs-release 2607424). Er bestaan ook andere combinaties: Discogs vermeldt eveneens een scheefstaande hoes mét "Her Majesty" op het label (6033667) en een rechtgezette hoes zonder die vermelding (2498807). Hoezen en platen werden samengesteld uit de voorraad die op dat moment voorhanden was, dus een gemengd exemplaar is geen vervalsing.

Hou de schaal in de gaten. De versie met het scheefstaande Apple-logo staat in zo'n 14.800 Discogs-collecties. Het is de eerste persing, en kopers betalen er in goede staat meer voor, maar schaars is deze variant niet. De hoes moet origineel bij de plaat horen: een scheefstaande hoes met een plaat uit de jaren zeventig erin is géén originele combinatie (een "married copy").

In de VS verscheen het album op Apple SO-383, geperst door Capitol in eigen fabrieken, met Apple-labels. Op de labels staat "Mfd. by Apple Records, Inc." en de labelmatrixnummers zijn SO1-383 en SO2-383.

• Matrixgravures zijn met de hand gegraveerd en beginnen met SO-1-383 en SO-2-383, gevolgd door lak- en persfabriekstekens. Discogs onderscheidt de persfabrieken aan de hand van die tekens; exemplaren uit Scranton dragen bijvoorbeeld een gestempelde driehoek met "IAM" erin.
• Vroege hoezen tonen rechtsonder op het zebrapad het vierkante metalen putdeksel, dat tot aan de rand van de foto doorloopt; latere hoezen snijden het weg of laten het verdwijnen. Op de achterkant loopt het Apple-logo gelijk met de tekst.
• "Her Majesty" ontbreekt op de achterhoes en op het label van kant 2 bij de eerste Amerikaanse exemplaren. Sommige persingen uit 1969 voegen het alsnog toe op het label.

Latere Amerikaanse persingen zijn makkelijk te onderscheiden: een herpersing uit 1974 op Apple heeft de bijgesneden hoes, en vanaf 1976 verschijnt het album op Capitol-labels met hetzelfde nummer SO-383. Barcodes verschijnen pas veel later.

Canada gebruikte hetzelfde catalogusnummer, SO-383, op Apple-labels. De eerste Canadese persing kwam uit de fabriek van RCA in Smiths Falls, Ontario; de achterkant is als sticker over de hoes geplakt en op de voorkant staat "Printed in Canada".

EMI-dochters persten Abbey Road lokaal in tientallen landen, in 1969 en 1970. Dit zijn de eerste catalogusnummers die je het vaakst tegenkomt:

Bestond er een mono-uitgave van Abbey Road? Niet in het VK of de VS: er is geen mono PCS 7088 en geen mono SO-383, en Wikipedia noemt Abbey Road het eerste Beatles-album dat nergens in mono is uitgebracht. Discogs vermeldt wel als mono aangeduide lokale lp's uit Brazilië (BTL 1008) en Argentinië (34-6010). Elke aanbieding van een "Britse mono"-exemplaar klopt dus niet.

De Japanse EAS-80560 is een herpersing uit 1976 uit de obi-serie "vlaggen van landen"; de Japanse eerste uitgave uit 1969 is AP-8815.

Discogs heeft 606 persingen van Abbey Road in de lijst staan. De tabel hieronder laat de eerste persingen per land zien, de varianten van de UK- en US-eerste persing, de latere repress waarmee ze makkelijk te verwarren zijn, en de heruitgaves die ertoe doen, met de runout van kant één.

De heruitgaves om te kennen:

• Mobile Fidelity MFSL 1-023 (1980), de eerste Beatles-uitgave van het label: half-speed gemasterd door Stan Ricker en geperst door JVC in Japan, met "Original Master Recording" bovenaan de hoes. Zie onze half-speed mastering guide.
• De 2012 remaster-lp (PCS 7088 met barcode 0094638246817), 180 gram, gebaseerd op de digitale remaster uit 2009. Dit is de gangbare moderne persing; "Her Majesty" staat nog steeds niet vermeld.
• De 2019-editie voor het 50-jarig jubileum: een nieuwe mix van Giles Martin en Sam Okell, half-speed gesneden door Miles Showell in de Abbey Road Studios (zijn naam staat in de runout) en geperst door Optimal Media in Duitsland. Deze verscheen als losse lp (0602577915123; B0030719-01 in de VS), als 3LP Anniversary Edition met twee lp's sessiemateriaal (0602508007446), en als picture disc (0602508048883).

Dit zijn de verkopen die we konden verifiëren aan de hand van de eigen administratie van het veilinghuis:

Gesigneerde exemplaren zijn handtekeninglots: hun waarde zit in wie er getekend heeft en hoe de handtekeningen geauthenticeerd zijn, niet in de persing. Een exemplaar getekend door alle vier de Beatles zou weer een heel andere categorie zijn.

We vonden geen veiling- of persbericht van een ongesigneerd exemplaar dat boven de $5,000 verkocht is; de hoogst gedocumenteerde verkoop is de gesigneerde album flat hierboven (RR Auction, lot 7054, mei 2018). Een gewoon ongesigneerd exemplaar uit 1969 wordt geprijsd op basis van conditie, zoals de volgende sectie uitlegt.

Omdat deze lp zo gangbaar is, bepalen conditie en volledigheid de prijs veel meer dan het land of de perserij:

• De plaat: een stille, onbekraste plaat is waar kopers voor betalen. Beoordeel hem op het oog en op het gehoor met de Goldmine-gradingstandaard.
• De hoes: de gelamineerde UK-hoes toont ringslijtage, loslatend laminaat en opengaande naden duidelijk. Een nette hoes met de scheefstaande Apple is het exemplaar waar verzamelaars naar op zoek zijn.
• Originaliteit: plaat en hoes moeten bij elkaar horen. Een eerste-persing-hoes met een latere plaat, of andersom, is minder waard dan een consistent exemplaar.
• Binnenhoes: UK-exemplaren kwamen in generieke binnenhoezen (Discogs noemt zwart-witte generieke binnenhoezen, en een aantal uitgestanste zwarte). Een binnenhoes uit die tijd is mooi meegenomen, maar maakt een exemplaar niet.
• Verzegelde exemplaren: een verzegeld exemplaar uit 1969 is zeldzaam en moet gecontroleerd worden op een opnieuw verzegelde latere persing. Lees onze guide over verzegelde platen voordat je er een koopt of verkoopt.

Vijf checks beantwoorden de meeste vragen over welke Abbey Road je in handen hebt:

• Label: UK-exemplaren uit 1969 zijn op Apple, met donkergroene Apple-labels. Parlophone komt alleen voor op een paar buitenlandse uitgaves, zoals het Zuid-Afrikaanse PCSJ 7088.
• UK-runouts: gestempeld YEX 749-2 op kant één en YEX 750-1 op kant twee.
• US-label en runouts: de eerste US-persing is Apple SO-383 op Apple-labels, met runouts die beginnen met SO-1-383. Capitol-labels met hetzelfde nummer verschijnen pas in 1976.
• Mono: Abbey Road is nooit in mono uitgebracht in het VK of de VS.
• Duitsland en Japan: de Duitse eerste persing is Apple 1 C 062-04 243 in een gelamineerde hoes; de Japanse eerste persing is AP-8815 uit 1969, en EAS-80560 is de heruitgave uit 1976.

Komt een exemplaar met geen van deze overeen, controleer dan het catalogusnummer in de tabel hierboven voordat je op de beschrijving van een verkoper vertrouwt.

Verkopen: voor een gewoon exemplaar werkt een marketplace waar kopers op persingsdetails zoeken het beste. Vermeld het catalogusnummer, beide runouts, de labeldetails ("Her Majesty" wel of niet aanwezig), de Apple op de achterhoes (recht of scheef), en aparte gradaties voor plaat en hoes. Een gesigneerd exemplaar met provenance is een handtekeninglot en hoort thuis bij een gespecialiseerd veilinghuis. Onze guide over hoe je platen verkoopt behandelt de stappen.

De andere lp's van The Beatles volgen dezelfde logica, met hun eigen kenmerken voor de eerste persing: zie onze guides over Sgt. Pepper, Revolver en het witte album, en het overzicht in onze Beatles-platenwaarde-guide. Heb je liever niet zelf runouts uitlezen, fotografeer dan het label in de VinylAI-app: die herkent de persing en voegt hem toe aan je collectie.